POS Cihazından Kesinti Caiz mi? Bankanın Aldığı Komisyonun İslam’daki Hükmü
Selam arkadaşlar,
Günlük hayatta hepimizin karşılaştığı bir konuyu konuşalım: Bir esnaf POS cihazından 10.000 TL'lik satış yapıyor, ancak bankanın komisyonu nedeniyle hesabına bu tutarın tamamı geçmiyor. Peki bu kesinti dinen caiz mi? Bankanın aldığı para faiz sayılır mı? Müşteriden ayrıca POS komisyonu almakla bankanın satıcıdan komisyon kesmesi aynı hükme mi girer?
Özellikle küçük işletme sahipleri, marketler, restoranlar, kuyumcular, internetten satış yapanlar ve serbest meslek sahipleri için bu konu yalnızca dinî bir mesele değil, aynı zamanda ciddi bir maliyet hesabıdır. Bir tarafta helal kazanç hassasiyeti, diğer tarafta işletmenin giderleri ve müşteriye karşı adil davranma sorumluluğu bulunuyor.
Kısa cevap: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulunun 12 Temmuz 2017 tarihli fetvasına göre bankanın, kredi kartıyla yapılan alışverişlerde sunduğu hizmet karşılığında iş yerinden sözleşme gereği aldığı komisyon, faiz olarak değerlendirilmez. Dolayısıyla burada önemli olan, kesintinin hangi işlem karşılığında alındığı ve sözleşmenin hangi şartları içerdiğidir.
Konuyu yalnızca bir fetva cümlesiyle geçiştirmeden; dinî hükümler, gerçek rakamlar, işletme maliyetleri ve günlük hayattan örneklerle ele alalım.
1. POS Komisyonu Nedir, Banka Neden Kesinti Yapar?
POS, yani satış noktası terminali, müşterinin banka veya kredi kartıyla ödeme yapmasını sağlayan sistemdir. Müşteri kartını kullandığında işlem; ilgili ödeme altyapısı, kartı çıkaran kuruluş ve iş yerinin bankası gibi tarafların yer aldığı bir süreç üzerinden gerçekleştirilir.
Banka, bu hizmeti sunarken iş yerinden belirli bir ücret veya komisyon alabilir. İşletmenin hesabına geçecek tutar da sözleşmede kararlaştırılan kesintiye göre hesaplanır.
Örneğin:
- Müşterinin yaptığı alışveriş: 10.000 TL
- Sözleşmede yer alan örnek komisyon oranı: %3
- Bankanın komisyonu: 300 TL
- İşletmenin hesabına kalan tutar: 9.700 TL
Buradaki %3 oranı, hesabı açıklamak için kullanılan varsayımsal bir orandır; bütün bankaların uyguladığı sabit bir oran değildir.
Bu örnekte banka, işletmeye sunduğu ödeme hizmetinin karşılığında ücret almaktadır. İşletmenin sattığı ürünün fiyatı 10.000 TL olarak kalırken bankanın tahsil ettiği ücret, işletmenin finansal hizmet maliyetidir.
Ancak önemli bir ayrıntı var: Her kesinti aynı nitelikte değildir. POS kullanım komisyonu, cihaz kiralama bedeli, bloke süresine ilişkin ticari şartlar, erken ödeme ücreti ve kredi kullanımına bağlı maliyetler birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle kesintinin adından çok, hangi hizmetin karşılığı olduğu ve nasıl hesaplandığı incelenmelidir.
2. Diyanet’e Göre POS Komisyonu Almak Caiz mi?
Bu soruda başvurulabilecek temel kaynaklardan biri Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulunun resmî fetvasıdır.
Kurul, 12 Temmuz 2017 tarihli “Kredi kartı ile yapılan alışverişlerde bankanın yaptığı hizmet karşılığında iş yeri sahiplerinden komisyon alması faiz olur mu?” başlıklı açıklamasında, bir iş veya hizmet karşılığında alınan bedelin helal olduğunu belirtir. Fetvada, bankanın kredi kartı hizmeti karşılığında iş yerinden sözleşme gereği aldığı komisyonun faiz olarak değerlendirilemeyeceği ifade edilir.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Kredi kartı ile yapılan alışverişlerde bankanın yaptığı hizmet karşılığında iş yeri sahiplerinden komisyon alması faiz olur mu?”, 12 Temmuz 2017. Resmî bağlantı: https://kurul.diyanet.gov.tr/tr/fetva/kredi-karti-ile-yapilan-alisverislerde-bankanin-yaptigi/0193c42d-97de-7861-f422-a86fbb027a53
Bu açıklamadan çıkarılabilecek temel sonuç şudur: Bankanın sunduğu ödeme hizmeti karşılığında işletmeden aldığı komisyon, sırf adı komisyon olduğu veya satış tutarından kesildiği için faiz sayılmaz.
Burada dinî açıdan önemli olan, ücretin gerçek bir hizmet karşılığı olmasıdır. Bir hizmetin bedeli ile borç karşılığında şart koşulan fazlalık aynı şey değildir.
Örneğin bir banka, kartla ödeme altyapısını sağlıyor ve bu hizmet için önceden belirlenmiş bir ücret alıyorsa, söz konusu işlem hizmet bedeli çerçevesinde değerlendirilir. Buna karşılık, işlem gerçekte faizli borçlandırma niteliği taşıyorsa yalnızca adının “hizmet ücreti” veya “komisyon” olması onu kendiliğinden meşru hâle getirmez.
Dolayısıyla her türlü banka kesintisine sorgulamadan caiz demek de her kesintiyi faiz kabul etmek de doğru bir yaklaşım değildir.
3. Bankanın Kestiği Komisyon ile Müşteriden Alınan Komisyon Aynı mı?
Bence konunun en fazla karıştırılan noktası burasıdır.
Bankanın iş yerinden aldığı komisyonla esnafın müşteriden ayrıca istediği POS farkını birbirinden ayırmak gerekir.
Birinci durum: Bankanın işletmeden komisyon kesmesi
İşletme, bankayla yaptığı sözleşme kapsamında ödeme hizmetinden yararlanır. Banka da bu hizmetin karşılığında ücret tahsil eder. Diyanet’in yukarıda belirtilen fetvası bu durumu doğrudan ele almaktadır.
İkinci durum: Esnafın müşteriden ayrıca POS farkı istemesi
Müşteri, etikette 1.000 TL yazan bir ürünü satın almak ister. Kasada kartla ödeyeceğini söylediğinde satıcı, “Kartla ödersen 1.030 TL, nakit ödersen 1.000 TL” der.
Bu olayda yalnızca bankanın hizmet bedelini değerlendirmiyoruz. Satıcı ile müşteri arasındaki fiyat anlaşması, fiyatın önceden açıklanıp açıklanmadığı, tüketici mevzuatı ve tarafların hakları da gündeme geliyor.
Diyanet’in bankanın işletmeden komisyon almasına ilişkin fetvası, müşteriye sonradan eklenen her türlü ücretin otomatik olarak caiz olduğunu söylemez. İki işlemin tarafları ve hukuki yapıları farklıdır.
Ayrıca Türkiye’deki tüketici ve ödeme mevzuatı da hesaba katılmalıdır. Bir ücretin dinî açıdan değerlendirilmesi ile hukuken uygulanabilir olup olmadığı birbirinden ayrı sorulardır. Satıcının bankayla yaptığı anlaşma, müşteriye ayrıca ücret yansıtma hakkı verildiği anlamına gelmez.
Burada şu soruyu sormak istiyorum: Bir esnafın banka komisyonunu kendi işletme gideri olarak karşılaması mı daha adildir, yoksa bu maliyeti kart kullanan müşteriye ayrıca yansıtması mı? Cevap verirken yalnızca satıcının maliyetini değil, müşterinin önceden bilgilendirilmesini ve tüketici haklarını da düşünmek gerekir.
4. Gerçek Rakamlarla POS Komisyonunun İşletmeye Etkisi
POS komisyonunun küçük işletmeler açısından neden önemli olduğunu anlamak için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının yayımladığı azami üye iş yeri ücreti oranlarına bakalım.
TCMB’nin 18 Eylül 2025 tarihli düzenlemesiyle banka kartı işlemleri için uygulanabilecek azami üye iş yeri ücreti %1,04 olarak belirlenmiş ve bu oran 1 Kasım 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kredi kartlarında ise söz konusu düzenleme kapsamında azami oran değişmemiştir.
TCMB’nin Ocak 2026 dönemi için yayımladığı tabloda, yurt içinde çıkarılmış kredi kartlarıyla yapılan peşin işlemler için azami komisyon oranı %3,56 olarak gösterilmiştir. Bu oranlar azami oranlardır; her işletmenin mutlaka bu oranlardan ücret ödediği anlamına gelmez. Ayrıca belirtilen oranlara Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) dâhil değildir.
Kaynaklar:
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, “Üye İşyerlerine Uygulanacak Azami Komisyon Oranları”, Ocak 2026: https://tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/ebe32165-bf61-4bde-b7c8-45ca1ad4775b/Üye+İşyerlerine+Uygulanacak+Azami+Komisyon+Oranları+Ocak+2026.pdf
- Anadolu Ajansı, “Merkez Bankası POS komisyon oranları uygulamasında değişiklik yaptı”, 18 Eylül 2025: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/merkez-bankasi-pos-komisyon-oranlari-uygulamasinda-degisiklik-yapti/3690904
Bu veriler, banka kartı ile kredi kartının işletme açısından aynı maliyet yapısına sahip olmadığını gösteriyor. Şimdi oranların günlük ticarete etkisini hesaplayalım.
Bir işletmenin ay boyunca toplam 500.000 TL tutarında kartlı satış yaptığını ve bu satışların tamamının örnek olarak %3,56 komisyon uygulanan işlemler olduğunu varsayalım.
Hesap şöyledir:
- Aylık kartlı satış: 500.000 TL
- Varsayılan komisyon oranı: %3,56
- Komisyon tutarı: 17.800 TL
- Komisyon sonrasında kalan tutar: 482.200 TL
Buradaki 17.800 TL, satış tutarının %3,56'sının hesaplanmasıyla bulunur. BSMV ve varsa diğer sözleşmesel ücretler bu basit hesaba dâhil edilmemiştir.
Şimdi aynı 500.000 TL tutarındaki satışların banka kartıyla yapıldığını ve uygulanabilir azami oranın %1,04 olduğunu varsayalım:
- Aylık kartlı satış: 500.000 TL
- Örnek hesaplamada kullanılan oran: %1,04
- Komisyon tutarı: 5.200 TL
- Komisyon sonrasında kalan tutar: 494.800 TL
İki örnek arasındaki fark 12.600 TL'dir.
Bu hesap, farklı kart türlerinin maliyetlerinin işletmenin nakit akışını nasıl etkileyebileceğini gösterir. Ancak iki senaryo da karşılaştırma amacıyla hazırlanmıştır; gerçek bir işletmenin bütün satışlarının aynı kart türüyle gerçekleştiği veya bankasının mutlaka bu azami oranları uyguladığı varsayılmamalıdır.
Buradan çıkarılacak önemli sonuç şu: Komisyonun dinî hükmü ile maliyetinin yüksek veya düşük olması ayrı konulardır. Bir ücretin yüksek olması tek başına onu faiz yapmaz. Aynı şekilde düşük olması da sözleşmedeki her şartın otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez.
Selam arkadaşlar,
Günlük hayatta hepimizin karşılaştığı bir konuyu konuşalım: Bir esnaf POS cihazından 10.000 TL'lik satış yapıyor, ancak bankanın komisyonu nedeniyle hesabına bu tutarın tamamı geçmiyor. Peki bu kesinti dinen caiz mi? Bankanın aldığı para faiz sayılır mı? Müşteriden ayrıca POS komisyonu almakla bankanın satıcıdan komisyon kesmesi aynı hükme mi girer?
Özellikle küçük işletme sahipleri, marketler, restoranlar, kuyumcular, internetten satış yapanlar ve serbest meslek sahipleri için bu konu yalnızca dinî bir mesele değil, aynı zamanda ciddi bir maliyet hesabıdır. Bir tarafta helal kazanç hassasiyeti, diğer tarafta işletmenin giderleri ve müşteriye karşı adil davranma sorumluluğu bulunuyor.
Kısa cevap: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulunun 12 Temmuz 2017 tarihli fetvasına göre bankanın, kredi kartıyla yapılan alışverişlerde sunduğu hizmet karşılığında iş yerinden sözleşme gereği aldığı komisyon, faiz olarak değerlendirilmez. Dolayısıyla burada önemli olan, kesintinin hangi işlem karşılığında alındığı ve sözleşmenin hangi şartları içerdiğidir.
Konuyu yalnızca bir fetva cümlesiyle geçiştirmeden; dinî hükümler, gerçek rakamlar, işletme maliyetleri ve günlük hayattan örneklerle ele alalım.
1. POS Komisyonu Nedir, Banka Neden Kesinti Yapar?
POS, yani satış noktası terminali, müşterinin banka veya kredi kartıyla ödeme yapmasını sağlayan sistemdir. Müşteri kartını kullandığında işlem; ilgili ödeme altyapısı, kartı çıkaran kuruluş ve iş yerinin bankası gibi tarafların yer aldığı bir süreç üzerinden gerçekleştirilir.
Banka, bu hizmeti sunarken iş yerinden belirli bir ücret veya komisyon alabilir. İşletmenin hesabına geçecek tutar da sözleşmede kararlaştırılan kesintiye göre hesaplanır.
Örneğin:
- Müşterinin yaptığı alışveriş: 10.000 TL
- Sözleşmede yer alan örnek komisyon oranı: %3
- Bankanın komisyonu: 300 TL
- İşletmenin hesabına kalan tutar: 9.700 TL
Buradaki %3 oranı, hesabı açıklamak için kullanılan varsayımsal bir orandır; bütün bankaların uyguladığı sabit bir oran değildir.
Bu örnekte banka, işletmeye sunduğu ödeme hizmetinin karşılığında ücret almaktadır. İşletmenin sattığı ürünün fiyatı 10.000 TL olarak kalırken bankanın tahsil ettiği ücret, işletmenin finansal hizmet maliyetidir.
Ancak önemli bir ayrıntı var: Her kesinti aynı nitelikte değildir. POS kullanım komisyonu, cihaz kiralama bedeli, bloke süresine ilişkin ticari şartlar, erken ödeme ücreti ve kredi kullanımına bağlı maliyetler birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle kesintinin adından çok, hangi hizmetin karşılığı olduğu ve nasıl hesaplandığı incelenmelidir.
2. Diyanet’e Göre POS Komisyonu Almak Caiz mi?
Bu soruda başvurulabilecek temel kaynaklardan biri Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulunun resmî fetvasıdır.
Kurul, 12 Temmuz 2017 tarihli “Kredi kartı ile yapılan alışverişlerde bankanın yaptığı hizmet karşılığında iş yeri sahiplerinden komisyon alması faiz olur mu?” başlıklı açıklamasında, bir iş veya hizmet karşılığında alınan bedelin helal olduğunu belirtir. Fetvada, bankanın kredi kartı hizmeti karşılığında iş yerinden sözleşme gereği aldığı komisyonun faiz olarak değerlendirilemeyeceği ifade edilir.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Kredi kartı ile yapılan alışverişlerde bankanın yaptığı hizmet karşılığında iş yeri sahiplerinden komisyon alması faiz olur mu?”, 12 Temmuz 2017. Resmî bağlantı: https://kurul.diyanet.gov.tr/tr/fetva/kredi-karti-ile-yapilan-alisverislerde-bankanin-yaptigi/0193c42d-97de-7861-f422-a86fbb027a53
Bu açıklamadan çıkarılabilecek temel sonuç şudur: Bankanın sunduğu ödeme hizmeti karşılığında işletmeden aldığı komisyon, sırf adı komisyon olduğu veya satış tutarından kesildiği için faiz sayılmaz.
Burada dinî açıdan önemli olan, ücretin gerçek bir hizmet karşılığı olmasıdır. Bir hizmetin bedeli ile borç karşılığında şart koşulan fazlalık aynı şey değildir.
Örneğin bir banka, kartla ödeme altyapısını sağlıyor ve bu hizmet için önceden belirlenmiş bir ücret alıyorsa, söz konusu işlem hizmet bedeli çerçevesinde değerlendirilir. Buna karşılık, işlem gerçekte faizli borçlandırma niteliği taşıyorsa yalnızca adının “hizmet ücreti” veya “komisyon” olması onu kendiliğinden meşru hâle getirmez.
Dolayısıyla her türlü banka kesintisine sorgulamadan caiz demek de her kesintiyi faiz kabul etmek de doğru bir yaklaşım değildir.
3. Bankanın Kestiği Komisyon ile Müşteriden Alınan Komisyon Aynı mı?
Bence konunun en fazla karıştırılan noktası burasıdır.
Bankanın iş yerinden aldığı komisyonla esnafın müşteriden ayrıca istediği POS farkını birbirinden ayırmak gerekir.
Birinci durum: Bankanın işletmeden komisyon kesmesi
İşletme, bankayla yaptığı sözleşme kapsamında ödeme hizmetinden yararlanır. Banka da bu hizmetin karşılığında ücret tahsil eder. Diyanet’in yukarıda belirtilen fetvası bu durumu doğrudan ele almaktadır.
İkinci durum: Esnafın müşteriden ayrıca POS farkı istemesi
Müşteri, etikette 1.000 TL yazan bir ürünü satın almak ister. Kasada kartla ödeyeceğini söylediğinde satıcı, “Kartla ödersen 1.030 TL, nakit ödersen 1.000 TL” der.
Bu olayda yalnızca bankanın hizmet bedelini değerlendirmiyoruz. Satıcı ile müşteri arasındaki fiyat anlaşması, fiyatın önceden açıklanıp açıklanmadığı, tüketici mevzuatı ve tarafların hakları da gündeme geliyor.
Diyanet’in bankanın işletmeden komisyon almasına ilişkin fetvası, müşteriye sonradan eklenen her türlü ücretin otomatik olarak caiz olduğunu söylemez. İki işlemin tarafları ve hukuki yapıları farklıdır.
Ayrıca Türkiye’deki tüketici ve ödeme mevzuatı da hesaba katılmalıdır. Bir ücretin dinî açıdan değerlendirilmesi ile hukuken uygulanabilir olup olmadığı birbirinden ayrı sorulardır. Satıcının bankayla yaptığı anlaşma, müşteriye ayrıca ücret yansıtma hakkı verildiği anlamına gelmez.
Burada şu soruyu sormak istiyorum: Bir esnafın banka komisyonunu kendi işletme gideri olarak karşılaması mı daha adildir, yoksa bu maliyeti kart kullanan müşteriye ayrıca yansıtması mı? Cevap verirken yalnızca satıcının maliyetini değil, müşterinin önceden bilgilendirilmesini ve tüketici haklarını da düşünmek gerekir.
4. Gerçek Rakamlarla POS Komisyonunun İşletmeye Etkisi
POS komisyonunun küçük işletmeler açısından neden önemli olduğunu anlamak için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının yayımladığı azami üye iş yeri ücreti oranlarına bakalım.
TCMB’nin 18 Eylül 2025 tarihli düzenlemesiyle banka kartı işlemleri için uygulanabilecek azami üye iş yeri ücreti %1,04 olarak belirlenmiş ve bu oran 1 Kasım 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kredi kartlarında ise söz konusu düzenleme kapsamında azami oran değişmemiştir.
TCMB’nin Ocak 2026 dönemi için yayımladığı tabloda, yurt içinde çıkarılmış kredi kartlarıyla yapılan peşin işlemler için azami komisyon oranı %3,56 olarak gösterilmiştir. Bu oranlar azami oranlardır; her işletmenin mutlaka bu oranlardan ücret ödediği anlamına gelmez. Ayrıca belirtilen oranlara Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) dâhil değildir.
Kaynaklar:
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, “Üye İşyerlerine Uygulanacak Azami Komisyon Oranları”, Ocak 2026: https://tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/ebe32165-bf61-4bde-b7c8-45ca1ad4775b/Üye+İşyerlerine+Uygulanacak+Azami+Komisyon+Oranları+Ocak+2026.pdf
- Anadolu Ajansı, “Merkez Bankası POS komisyon oranları uygulamasında değişiklik yaptı”, 18 Eylül 2025: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/merkez-bankasi-pos-komisyon-oranlari-uygulamasinda-degisiklik-yapti/3690904
Bu veriler, banka kartı ile kredi kartının işletme açısından aynı maliyet yapısına sahip olmadığını gösteriyor. Şimdi oranların günlük ticarete etkisini hesaplayalım.
Bir işletmenin ay boyunca toplam 500.000 TL tutarında kartlı satış yaptığını ve bu satışların tamamının örnek olarak %3,56 komisyon uygulanan işlemler olduğunu varsayalım.
Hesap şöyledir:
- Aylık kartlı satış: 500.000 TL
- Varsayılan komisyon oranı: %3,56
- Komisyon tutarı: 17.800 TL
- Komisyon sonrasında kalan tutar: 482.200 TL
Buradaki 17.800 TL, satış tutarının %3,56'sının hesaplanmasıyla bulunur. BSMV ve varsa diğer sözleşmesel ücretler bu basit hesaba dâhil edilmemiştir.
Şimdi aynı 500.000 TL tutarındaki satışların banka kartıyla yapıldığını ve uygulanabilir azami oranın %1,04 olduğunu varsayalım:
- Aylık kartlı satış: 500.000 TL
- Örnek hesaplamada kullanılan oran: %1,04
- Komisyon tutarı: 5.200 TL
- Komisyon sonrasında kalan tutar: 494.800 TL
İki örnek arasındaki fark 12.600 TL'dir.
Bu hesap, farklı kart türlerinin maliyetlerinin işletmenin nakit akışını nasıl etkileyebileceğini gösterir. Ancak iki senaryo da karşılaştırma amacıyla hazırlanmıştır; gerçek bir işletmenin bütün satışlarının aynı kart türüyle gerçekleştiği veya bankasının mutlaka bu azami oranları uyguladığı varsayılmamalıdır.
Buradan çıkarılacak önemli sonuç şu: Komisyonun dinî hükmü ile maliyetinin yüksek veya düşük olması ayrı konulardır. Bir ücretin yüksek olması tek başına onu faiz yapmaz. Aynı şekilde düşük olması da sözleşmedeki her şartın otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez.