SABIR NE DEMEK? HAYATIN KARŞISINDA SAKİN KALMANIN, BEKLEMENİN VE GÜÇLENMENİN SANATI
Sabır Dediğin Şey, İnternet Yavaşlayınca Modemi Yememektir!
Arkadaşlar, hepimiz hayatımızın bir döneminde sabır sınavına girmişizdir. Kimi sınav sonucunu beklerken tırnaklarını yer, kimi sevdiği kişinin mesajına cevap gelmediği için telefonu dakikada on yedi kez kontrol eder, kimi de trafikte kırmızı ışığın yeşile dönmesini beklerken sanki dünya kendisine özel bir komplo hazırlamış gibi hisseder. Bir de bilgisayarın güncelleme ekranında yüzde 99'da kalması var ki orada sabır değil, insanlığın geleceği sorgulanıyor!
Peki, sabır ne demek? Sadece beklemek mi? Sinirlenmemek mi? Her şeye eyvallah deyip hayatın bizi oradan oraya sürüklemesine izin vermek mi? Yoksa insanın içinden volkanlar patlarken dışarıya sakin bir göl görüntüsü verebilmesi mi?
Bence sabır, insanın hayatla yaptığı uzun soluklu bir anlaşmadır. Bu anlaşmada hayat bazen sözünü tutmaz, işler planlandığı gibi gitmez, insanlar beklediğimiz davranışları göstermez. Biz de bütün bunların ortasında kendimizi kaybetmeden yolumuza devam etmeye çalışırız.
Üstelik sabır, yalnızca zor günlerde ortaya çıkan bir özellik değildir. Bazen çok istediğimiz bir şeye hemen ulaşamamaktır. Bazen bir insanın değişmesini beklerken kendi sınırlarımızı korumaktır. Bazen de yanlış bir karar vermemek için öfkemizin geçmesini beklemektir.
Kısacası sabır, hayatın her istediğimizi hemen önümüze koymadığını kabul etmek ve bu sırada kendimize nasıl davranacağımızı öğrenmektir.
1. Sabır Ne Demektir? Sözlük Anlamından Hayatın İçindeki Gerçek Karşılığına
Sabır, en genel anlamıyla zorluklar, gecikmeler, belirsizlikler ve sıkıntılar karşısında dayanma; duygularımızı ve davranışlarımızı kontrol ederek uygun zamanı bekleyebilme becerisidir.
Ancak bu tanımın içine biraz hayat tecrübesi ekleyelim.
Bir öğrenci düşünün. Üniversite sınavına hazırlanıyor, her gün çalışıyor ama deneme sonuçları bir türlü yükselmiyor. İlk hafta heyecanlı, ikinci hafta umutlu, üçüncü hafta ise matematik kitabına bakıp hayatın anlamını sorguluyor. Buna rağmen eksiklerini belirleyip çalışmaya devam ediyorsa sabır gösteriyordur.
Bir başka örnek verelim. Yeni bir iş kuran bir girişimci, ilk ay müşterilerinin az olduğunu görüyor. Hemen pes etmek yerine müşteri geri bildirimlerini inceliyor, ürününü geliştiriyor ve bütçesini yeniden düzenliyorsa burada da sabır vardır.
Peki, hiçbir şey yapmadan yıllarca aynı yerde beklemek sabır mıdır? Her zaman değil.
Sabır ile hareketsizlik arasında önemli bir fark bulunur. Sabır, gerektiğinde harekete geçebilmek için doğru zamanı beklemektir. Hareketsizlik ise bazen korku, kararsızlık veya alışkanlık nedeniyle adım atamamaktır.
Örneğin, bir sınava hazırlanırken başarılı olmayı beklemek sabırdır; hiç ders çalışmadan sınavın kolay çıkmasını dilemek ise biraz fazla iyimserliktir. Evrene mesaj gönderiyor olabiliriz ama matematik soruları genellikle mesaj kutusunu kontrol etmiyor!
Sabır, sonucu garanti etmez. Fakat insanın sonuç üzerinde etkisi olan davranışlarını sürdürebilmesine yardımcı olur. Bu nedenle sabırlı olmak, her şeyin istediğimiz gibi sonuçlanacağına inanmak değil, sonuç belirsiz olsa bile anlamlı bir çaba gösterebilmektir.
2. Sabırlı Olmak Her Şeye Katlanmak Anlamına Gelir mi?
Toplumda sabır hakkında sık karşılaşılan yanlışlardan biri, sabırlı insanın her şeye sessizce katlanması gerektiği düşüncesidir.
Birisi sizi sürekli kırıyor, verdiği sözleri tutmuyor ve sınırlarınızı ihlal ediyorsa sabırlı olmak adına hiçbir şey söylemeden beklemek zorunda değilsiniz. Çünkü sabır, insanın kendisine yapılan her davranışı kabul etmesi değildir.
Diyelim ki bir arkadaşınız her buluşmaya yarım saat geç geliyor. İlk seferinde trafik olabilir. İkinci seferinde önemli bir işi çıkmış olabilir. Üçüncü seferinde ise artık konuşulması gereken bir durum vardır.
Sabırlı bir yaklaşım, hemen kavga çıkarmak yerine karşı tarafı dinlemek ve durumu anlamaya çalışmaktır. Ancak aynı zamanda kendi zamanınızın da değerli olduğunu açıkça ifade etmektir.
Şöyle diyebilirsiniz: "Seninle görüşmeyi seviyorum ama sürekli beklemek beni zorluyor. Bundan sonra buluşma saatlerine daha fazla dikkat edebilir miyiz?"
Bu cümlede hem anlayış hem sınır vardır.
Sabır, öfkenin bizi yönetmesine izin vermemektir; fakat haklarımızı savunmaktan vazgeçmek değildir. Bazen sabır, konuşmak için doğru anı beklemektir. Bazen de artık beklemeyi bırakıp karar vermektir.
Özellikle kötü muamele, tehdit, şiddet veya sürekli aşağılanma söz konusu olduğunda, bunlara katlanmayı sabır olarak görmek doğru değildir. Güvenliği sağlamak, destek istemek ve gerekirse ilişkiden uzaklaşmak da sağlıklı kararların parçasıdır.
Kendimize şu soruyu sorabiliriz: "Ben gerçekten sabır mı gösteriyorum, yoksa değişmeyeceğinden korktuğum bir durumun içinde kalmaya mı alışıyorum?"
Bu soru bazen insanın yıllardır taşıdığı yükü yeniden değerlendirmesini sağlar.
3. Erkeklerin Çözüm Odaklı, Kadınların İlişki Odaklı Yaklaşımı: Kalıplara Sığmayan İnsanlar
Sabır konusu açıldığında erkeklerin sorunlara daha çok çözüm arayarak, kadınların ise duyguları ve ilişkileri anlamaya çalışarak yaklaştığı yönünde yaygın bir düşünceyle karşılaşırız. Ancak bunu bütün erkekler ve kadınlar için geçerli bir kural gibi kabul etmek doğru değildir.
İnsanların yaklaşımını yalnızca cinsiyetleri belirlemez. Kişilik özellikleri, yetiştirilme biçimi, geçmiş deneyimleri, kültürleri, içinde bulundukları koşullar ve iletişim alışkanlıkları da önemli rol oynar.
Yine de bu iki yaklaşımı, farklı sabır biçimlerini anlamak için örnekler üzerinden ele alabiliriz.
Mehmet, iş yerinde uzun süredir terfi bekleyen bir çalışan olsun. Önce yöneticisinden geri bildirim alıyor, ardından eksiklerini belirliyor, eğitimlere katılıyor ve altı aylık bir gelişim planı hazırlıyor. Onun için sabır, hedefe ulaşmak üzere doğru stratejiyi uygulamak ve sonuçları düzenli olarak değerlendirmektir.
Elif ise yakın bir arkadaşıyla yaşadığı anlaşmazlığın ardından hemen karar vermek istemiyor. Önce arkadaşının neden böyle davrandığını anlamaya çalışıyor. Kendi hislerini ifade ediyor, karşı tarafı dinliyor ve güvenin yeniden kurulup kurulamayacağını gözlemliyor. Onun için sabır, ilişkiyi anlamak ve duyguların zaman içinde nasıl değiştiğini görmekle ilgilidir.
Burada iki farklı yöntem görüyoruz. Biri daha çok planlama ve ilerlemeye, diğeri ise iletişim ve karşılıklı anlayışa odaklanıyor.
Ancak Mehmet de kırgınlığını konuşarak çözebilir, Elif de sorununu bir takvim ve eylem planıyla ele alabilir. Hatta aynı insan, iş hayatında son derece stratejik davranırken özel hayatında daha duygusal kararlar verebilir.
Asıl önemli olan, bu yaklaşımların birbirini tamamlayabilmesidir.
Bir ilişkide yalnızca çözüm üretmek bazen yetersiz kalır. Karşımızdaki insanın sorunu çözülmeden önce anlaşılmaya ihtiyacı olabilir. Diğer taraftan yalnızca duyguları konuşmak da bazı durumlarda yeterli değildir; sorun tekrar tekrar yaşanıyorsa somut bir değişiklik planı gerekebilir.
Örneğin, eşlerden biri "Bu konuyu defalarca konuştuk ama hiçbir şey değişmiyor" dediğinde, diğeri "Önce neden böyle hissettiğini anlamak istiyorum" diyebilir. İki taraf da haklı bir ihtiyacı dile getiriyor olabilir.
En sağlıklı yaklaşım, önce birbirini dinlemek, sonra sorunun nedenlerini belirlemek ve birlikte uygulanabilir bir çözüm geliştirmektir.
Sabır, yalnızca bekleme süresi değildir. İki insanın farklı hızlarını, ihtiyaçlarını ve düşünme biçimlerini anlayabilme kapasitesidir.
4. Sabır ve Öfke Yönetimi: İçimizdeki Volkanı Nasıl Kontrol Ederiz?
Hepimiz bazen öfkeleniriz. Beklediğimiz bir sonuç gelmediğinde, haksızlığa uğradığımızda veya biri bizi anlamadığında sabrımız tükenebilir.
Burada önemli bir ayrım vardır: Öfkelenmek doğal bir duygudur; öfkeyle ne yaptığımız ise üzerinde çalışabileceğimiz bir davranış alanıdır.
Psikoloji alanındaki duygu düzenleme çalışmaları, duyguların farkına varmanın, onları yorumlama biçimimizi gözden geçirmenin ve tepkilerimizi bilinçli olarak seçmenin önemini ortaya koyar. Sabır da bu becerilerle yakından ilişkilidir.
Diyelim ki bir iş arkadaşınız toplantıda fikrinizi eleştirdi. İlk tepkiniz, "Beni herkesin önünde küçük düşürmeye çalışıyor" olabilir. Bu düşünce öfkenizi artırabilir.
Fakat kendinize birkaç saniye verip başka ihtimalleri değerlendirdiğinizde farklı bir tablo ortaya çıkabilir. Belki eleştiri gerçekten yapıcıdır, belki üslup yanlıştır veya belki de karşı taraf kendi stresini yönetemiyordur.
Bu ihtimallerin hiçbiri, size kötü davranılmasını kabul etmeniz gerektiği anlamına gelmez. Ama ilk yorumunuzun mutlaka doğru olmadığını fark etmenizi sağlar.
Sabır geliştirmek için şu yöntemler işe yarayabilir:
• Tepki vermeden önce kısa bir ara verin.
Öfkeliyken hemen mesaj göndermek yerine birkaç dakika bekleyin. Özellikle yazılı iletişimde, bir anlık sinirle gönderilen cümleler uzun süreli sorunlara dönüşebilir. Sil tuşu vardır ama karşı tarafın hafızasında geri dönüşüm kutusu bulunmayabilir.
• Duygunuzu isimlendirin.
"Kendimi değersiz hissediyorum", "Belirsizlik beni kaygılandırıyor" veya "Haksızlığa uğradığımı düşünüyorum" demek, yaşadığınız durumu anlamanıza yardımcı olabilir.
• Kontrol edebildiklerinizle edemediklerinizi ayırın.
Sabır Dediğin Şey, İnternet Yavaşlayınca Modemi Yememektir!
Arkadaşlar, hepimiz hayatımızın bir döneminde sabır sınavına girmişizdir. Kimi sınav sonucunu beklerken tırnaklarını yer, kimi sevdiği kişinin mesajına cevap gelmediği için telefonu dakikada on yedi kez kontrol eder, kimi de trafikte kırmızı ışığın yeşile dönmesini beklerken sanki dünya kendisine özel bir komplo hazırlamış gibi hisseder. Bir de bilgisayarın güncelleme ekranında yüzde 99'da kalması var ki orada sabır değil, insanlığın geleceği sorgulanıyor!
Peki, sabır ne demek? Sadece beklemek mi? Sinirlenmemek mi? Her şeye eyvallah deyip hayatın bizi oradan oraya sürüklemesine izin vermek mi? Yoksa insanın içinden volkanlar patlarken dışarıya sakin bir göl görüntüsü verebilmesi mi?
Bence sabır, insanın hayatla yaptığı uzun soluklu bir anlaşmadır. Bu anlaşmada hayat bazen sözünü tutmaz, işler planlandığı gibi gitmez, insanlar beklediğimiz davranışları göstermez. Biz de bütün bunların ortasında kendimizi kaybetmeden yolumuza devam etmeye çalışırız.
Üstelik sabır, yalnızca zor günlerde ortaya çıkan bir özellik değildir. Bazen çok istediğimiz bir şeye hemen ulaşamamaktır. Bazen bir insanın değişmesini beklerken kendi sınırlarımızı korumaktır. Bazen de yanlış bir karar vermemek için öfkemizin geçmesini beklemektir.
Kısacası sabır, hayatın her istediğimizi hemen önümüze koymadığını kabul etmek ve bu sırada kendimize nasıl davranacağımızı öğrenmektir.
1. Sabır Ne Demektir? Sözlük Anlamından Hayatın İçindeki Gerçek Karşılığına
Sabır, en genel anlamıyla zorluklar, gecikmeler, belirsizlikler ve sıkıntılar karşısında dayanma; duygularımızı ve davranışlarımızı kontrol ederek uygun zamanı bekleyebilme becerisidir.
Ancak bu tanımın içine biraz hayat tecrübesi ekleyelim.
Bir öğrenci düşünün. Üniversite sınavına hazırlanıyor, her gün çalışıyor ama deneme sonuçları bir türlü yükselmiyor. İlk hafta heyecanlı, ikinci hafta umutlu, üçüncü hafta ise matematik kitabına bakıp hayatın anlamını sorguluyor. Buna rağmen eksiklerini belirleyip çalışmaya devam ediyorsa sabır gösteriyordur.
Bir başka örnek verelim. Yeni bir iş kuran bir girişimci, ilk ay müşterilerinin az olduğunu görüyor. Hemen pes etmek yerine müşteri geri bildirimlerini inceliyor, ürününü geliştiriyor ve bütçesini yeniden düzenliyorsa burada da sabır vardır.
Peki, hiçbir şey yapmadan yıllarca aynı yerde beklemek sabır mıdır? Her zaman değil.
Sabır ile hareketsizlik arasında önemli bir fark bulunur. Sabır, gerektiğinde harekete geçebilmek için doğru zamanı beklemektir. Hareketsizlik ise bazen korku, kararsızlık veya alışkanlık nedeniyle adım atamamaktır.
Örneğin, bir sınava hazırlanırken başarılı olmayı beklemek sabırdır; hiç ders çalışmadan sınavın kolay çıkmasını dilemek ise biraz fazla iyimserliktir. Evrene mesaj gönderiyor olabiliriz ama matematik soruları genellikle mesaj kutusunu kontrol etmiyor!
Sabır, sonucu garanti etmez. Fakat insanın sonuç üzerinde etkisi olan davranışlarını sürdürebilmesine yardımcı olur. Bu nedenle sabırlı olmak, her şeyin istediğimiz gibi sonuçlanacağına inanmak değil, sonuç belirsiz olsa bile anlamlı bir çaba gösterebilmektir.
2. Sabırlı Olmak Her Şeye Katlanmak Anlamına Gelir mi?
Toplumda sabır hakkında sık karşılaşılan yanlışlardan biri, sabırlı insanın her şeye sessizce katlanması gerektiği düşüncesidir.
Birisi sizi sürekli kırıyor, verdiği sözleri tutmuyor ve sınırlarınızı ihlal ediyorsa sabırlı olmak adına hiçbir şey söylemeden beklemek zorunda değilsiniz. Çünkü sabır, insanın kendisine yapılan her davranışı kabul etmesi değildir.
Diyelim ki bir arkadaşınız her buluşmaya yarım saat geç geliyor. İlk seferinde trafik olabilir. İkinci seferinde önemli bir işi çıkmış olabilir. Üçüncü seferinde ise artık konuşulması gereken bir durum vardır.
Sabırlı bir yaklaşım, hemen kavga çıkarmak yerine karşı tarafı dinlemek ve durumu anlamaya çalışmaktır. Ancak aynı zamanda kendi zamanınızın da değerli olduğunu açıkça ifade etmektir.
Şöyle diyebilirsiniz: "Seninle görüşmeyi seviyorum ama sürekli beklemek beni zorluyor. Bundan sonra buluşma saatlerine daha fazla dikkat edebilir miyiz?"
Bu cümlede hem anlayış hem sınır vardır.
Sabır, öfkenin bizi yönetmesine izin vermemektir; fakat haklarımızı savunmaktan vazgeçmek değildir. Bazen sabır, konuşmak için doğru anı beklemektir. Bazen de artık beklemeyi bırakıp karar vermektir.
Özellikle kötü muamele, tehdit, şiddet veya sürekli aşağılanma söz konusu olduğunda, bunlara katlanmayı sabır olarak görmek doğru değildir. Güvenliği sağlamak, destek istemek ve gerekirse ilişkiden uzaklaşmak da sağlıklı kararların parçasıdır.
Kendimize şu soruyu sorabiliriz: "Ben gerçekten sabır mı gösteriyorum, yoksa değişmeyeceğinden korktuğum bir durumun içinde kalmaya mı alışıyorum?"
Bu soru bazen insanın yıllardır taşıdığı yükü yeniden değerlendirmesini sağlar.
3. Erkeklerin Çözüm Odaklı, Kadınların İlişki Odaklı Yaklaşımı: Kalıplara Sığmayan İnsanlar
Sabır konusu açıldığında erkeklerin sorunlara daha çok çözüm arayarak, kadınların ise duyguları ve ilişkileri anlamaya çalışarak yaklaştığı yönünde yaygın bir düşünceyle karşılaşırız. Ancak bunu bütün erkekler ve kadınlar için geçerli bir kural gibi kabul etmek doğru değildir.
İnsanların yaklaşımını yalnızca cinsiyetleri belirlemez. Kişilik özellikleri, yetiştirilme biçimi, geçmiş deneyimleri, kültürleri, içinde bulundukları koşullar ve iletişim alışkanlıkları da önemli rol oynar.
Yine de bu iki yaklaşımı, farklı sabır biçimlerini anlamak için örnekler üzerinden ele alabiliriz.
Mehmet, iş yerinde uzun süredir terfi bekleyen bir çalışan olsun. Önce yöneticisinden geri bildirim alıyor, ardından eksiklerini belirliyor, eğitimlere katılıyor ve altı aylık bir gelişim planı hazırlıyor. Onun için sabır, hedefe ulaşmak üzere doğru stratejiyi uygulamak ve sonuçları düzenli olarak değerlendirmektir.
Elif ise yakın bir arkadaşıyla yaşadığı anlaşmazlığın ardından hemen karar vermek istemiyor. Önce arkadaşının neden böyle davrandığını anlamaya çalışıyor. Kendi hislerini ifade ediyor, karşı tarafı dinliyor ve güvenin yeniden kurulup kurulamayacağını gözlemliyor. Onun için sabır, ilişkiyi anlamak ve duyguların zaman içinde nasıl değiştiğini görmekle ilgilidir.
Burada iki farklı yöntem görüyoruz. Biri daha çok planlama ve ilerlemeye, diğeri ise iletişim ve karşılıklı anlayışa odaklanıyor.
Ancak Mehmet de kırgınlığını konuşarak çözebilir, Elif de sorununu bir takvim ve eylem planıyla ele alabilir. Hatta aynı insan, iş hayatında son derece stratejik davranırken özel hayatında daha duygusal kararlar verebilir.
Asıl önemli olan, bu yaklaşımların birbirini tamamlayabilmesidir.
Bir ilişkide yalnızca çözüm üretmek bazen yetersiz kalır. Karşımızdaki insanın sorunu çözülmeden önce anlaşılmaya ihtiyacı olabilir. Diğer taraftan yalnızca duyguları konuşmak da bazı durumlarda yeterli değildir; sorun tekrar tekrar yaşanıyorsa somut bir değişiklik planı gerekebilir.
Örneğin, eşlerden biri "Bu konuyu defalarca konuştuk ama hiçbir şey değişmiyor" dediğinde, diğeri "Önce neden böyle hissettiğini anlamak istiyorum" diyebilir. İki taraf da haklı bir ihtiyacı dile getiriyor olabilir.
En sağlıklı yaklaşım, önce birbirini dinlemek, sonra sorunun nedenlerini belirlemek ve birlikte uygulanabilir bir çözüm geliştirmektir.
Sabır, yalnızca bekleme süresi değildir. İki insanın farklı hızlarını, ihtiyaçlarını ve düşünme biçimlerini anlayabilme kapasitesidir.
4. Sabır ve Öfke Yönetimi: İçimizdeki Volkanı Nasıl Kontrol Ederiz?
Hepimiz bazen öfkeleniriz. Beklediğimiz bir sonuç gelmediğinde, haksızlığa uğradığımızda veya biri bizi anlamadığında sabrımız tükenebilir.
Burada önemli bir ayrım vardır: Öfkelenmek doğal bir duygudur; öfkeyle ne yaptığımız ise üzerinde çalışabileceğimiz bir davranış alanıdır.
Psikoloji alanındaki duygu düzenleme çalışmaları, duyguların farkına varmanın, onları yorumlama biçimimizi gözden geçirmenin ve tepkilerimizi bilinçli olarak seçmenin önemini ortaya koyar. Sabır da bu becerilerle yakından ilişkilidir.
Diyelim ki bir iş arkadaşınız toplantıda fikrinizi eleştirdi. İlk tepkiniz, "Beni herkesin önünde küçük düşürmeye çalışıyor" olabilir. Bu düşünce öfkenizi artırabilir.
Fakat kendinize birkaç saniye verip başka ihtimalleri değerlendirdiğinizde farklı bir tablo ortaya çıkabilir. Belki eleştiri gerçekten yapıcıdır, belki üslup yanlıştır veya belki de karşı taraf kendi stresini yönetemiyordur.
Bu ihtimallerin hiçbiri, size kötü davranılmasını kabul etmeniz gerektiği anlamına gelmez. Ama ilk yorumunuzun mutlaka doğru olmadığını fark etmenizi sağlar.
Sabır geliştirmek için şu yöntemler işe yarayabilir:
• Tepki vermeden önce kısa bir ara verin.
Öfkeliyken hemen mesaj göndermek yerine birkaç dakika bekleyin. Özellikle yazılı iletişimde, bir anlık sinirle gönderilen cümleler uzun süreli sorunlara dönüşebilir. Sil tuşu vardır ama karşı tarafın hafızasında geri dönüşüm kutusu bulunmayabilir.
• Duygunuzu isimlendirin.
"Kendimi değersiz hissediyorum", "Belirsizlik beni kaygılandırıyor" veya "Haksızlığa uğradığımı düşünüyorum" demek, yaşadığınız durumu anlamanıza yardımcı olabilir.
• Kontrol edebildiklerinizle edemediklerinizi ayırın.